İlkay Yasemin ÖZLÜK

Uzman GörüşleriEndüstriyel Tasarım Tescili Ve Uygulamaları


Günümüzde artık tasarım, teknolojik yeniliklerin yoğunlaştığı ve tüketici beklentilerinin bu paralelde üst seviyelere ulaştığı bir ortamda ürünler ve insanlar arasındaki fiziksel ve işlevsel ilişkilerin anlamlı bir şekilde kolaylaştıran ve aynı zamanda görsel estetikte sunabilen bir iletişim aracı haline gelmiştir.

Bu nitelikteki geniş yelpazeyle, bir meslek ve disiplin olarak gelişen ve yer edinen endüstriyel tasarım günümüzde, insan zekasının enginliği ve hayal gücünün somut bir ürüne dönüştürülmesinin güçlü bir ifadesi olarak karşımıza çıkmakta, tüketiciler nezdinde heyecan ve merakla yeni tasarım trendleri takip edilmektedir.

Gelişen ülkelerin ekonomilerine bakıldığında firmaların sürekliliği mevcut ürünlerini geliştirerek, farklılaştırarak, tüketici beklentilerinin gözlemlenip dikkate alınarak sağlanmış olduğu açıkça görülmektedir. Birikim ve teknolojinin birleşmesi ile yeni tasarım yelpazeleri geliştirebilen firmalar rekabette önemli avantajlar sağlayarak, sürekli büyüyen kalıcı, bilinen ve tercih edilen üretici firma ve marka olmayı başarabilmişlerdir.

Bu bağlamda, üretici firmalar ve endüstriyel tasarımcılar için tasarım, esas olarak maddi ve manevi anlamda katma değer yaratma süreci olmaktadır. Küreselleşme, ürün cins ve özelliklerinin çeşitliliği, tüketicilerin giderek farklılaşan ihtiyaçları ve artan beklentilerinin doğal süreci olarak tasarım geliştirme fikri, firmaların ekonomik pazardaki rekabet ivmesine etkileri anlamında önemli bir unsur olmaktadır. Yeni ve ayırt edici tasarımlar geliştirmek bu rekabet ivmesine hız katmak anlamında benimsenmesi gereken önemli bir adımdır. Ancak yeni tasarımları geliştirmekle birlikte rekabet pazarına girme eylemini gerçekleştirmede doğru stratejiler belirlemek önemlidir. Çünkü geliştirilen yeni tasarımın artı değer ve kazanç olarak geri dönüşünü sağlamak, ilgili tasarımın rekabet pazarında kimliğini kazanmadan değerini yitirip gitmesine engel olmak önemli bir husustur.

Tasarlanan ürün yeni olsa bile tescil sistemi ile korunmadığı sürece taklitlerle karşılaşılacak, ürün farklı ve özgün olmaktan uzaklaşacak ve bu tasarımı geliştiren hak sahibine artı değer ve kazançlar sunamayacaktır. Bu sebeple, firmaların stratejilerinden birisi geliştirmiş oldukları yeni tasarımları vakit kaybetmeden, en kısa zamanda tescil ettirerek üçüncü şahısların izinsiz kullanımına karşı korunmasını sağlamak olmalıdır. Tasarım tescil ile koruma yurtiçi ve yurtdışında sağlanabilmekte olup bu koruma ile oluşturulan tasarımın maddi ve manevi değer ve getirileri tamamen hak sahibi ve hak sahibinin izni ile lisans verdiği kişi yada işletmelerin olmaktadır. Tam koruma sağlamak için yurtiçi ve yurtdışında ihracat yapılan ülkelerde tasarım tescili gerçekleştirilmelidir.

Yurtiçinde gerçekleştirilecek tasarım tescili ile, tasarım 5 yıl süreli tescille korunmuş olacak, hak sahibinin talebi halinde 5’ er yıllık sürelerle 25 yıla kadar koruma devam edebilecektir.

Bilerek yada bilmeyerek hak sahibi olmadığı halde kendisine ait olmayan tasarımları kendi adına tescil eden kişiler 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ nin ilgili maddelerine göre hukuk ve ceza davaları ile karşı karşıya kalabileceklerdir.

Tasarım tescil sistemlerinde ne yazık ki, henüz tüm dünyada geçerli olacak tescil sistemi olmadığını görmekteyiz. Tasarım tescil sistemi ancak ülkesel ve bölgesel bazda mümkün olabilmektedir. Ülkesel tasarım tescil sistemi ile tescille sağlanan koruma sadece tescil gerçekleştirilen ülkede geçerli olmakta, diğer ülkeler için bağlayıcı nitelik taşımamaktadır. Yani tasarım tescil edildiği ülkedeki tasarım mevzuatları çerçevesinde korunmaktadır. Bölgesel bazdaki tasarım tescil sistemi ise çeşitli uluslar arası anlaşmalarla sağlanan uygulamalarla ülkesel sisteme nazaran daha kapsamlı ve daha kolay bir sistemdir. Bölgesel tasarım tescil sistemlerinden; Topluluk Tasarım Tescil Sistemi (OHIM) ile Avrupa Birliğine üye 27 ülke de tek bir başvuruyla aynı anda tescil elde edilebilmekte, tasarım bu ülkelerin tümünde korunabilmektedir.

Uluslar arası alanda tasarım tescil korumasında önemli kolaylıklar getiren diğer bölgesel başvuru sistemi olan Lahey Anlaşması kapsamındaki tescil sistemine Türkiye, Lahey Anlaşmasının Cenevre metni kapsamında üye olmuş ve anlaşma hükümleri 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Buna göre ülkemizden, Cenevre metnine üye ülkelerin içerisinden istenen ülke/ülkelere endüstriyel tasarım başvurusu yapılabilme imkanı sağlanmıştır. Lahey kapsamındaki başvurular hem uluslar arası büroya hem de mevzuat hükümlerine göre ikamet edilen ülkedeki ulusal patent ofisine yapılabilmektedir.

Bölgesel tasarım tescil koruma sistemlerinden bir diğeride Afrika ülkelerini kapsayan OAPI ve ARIPO olmak üzere iki adet toplu tescil sistemidir. Bu sistemlerle yapılacak tasarım başvuruları ile OAPI de 16 ülkede; ARIPO’da ise 15 Afrika ülkesinde yapılacak tasarım başvurus ile bu ülkelerin tümünde koruma sağlanabilecektir.

Yurtdışında toplu tasarım tescil sistemleri olan Topluluk Tasarım Tescil Sistemi; Lahey Anlaşması kapsamındaki tescil sistemi ve Afrika ülkelerini kapsayan tescil sistemleri, yurtdışında tescil işlemlerini daha hızlı, daha basit ve ülkesel başvurulara oranla daha düşük maliyetli ve daha geniş kapsamlı ve etkili koruma sağlamaktadır.

Türk sanayicileri, gerek yurtiçinde gerekse ihracat yapacakları ülkelerde daha sağlam, güvenli ve saygın iş ilişkileri oluşturabilmeleri için tasarımlarını mutlaka tescil ettirmelidirler. Aksi durumda kötü niyetli kullanımla, taklitlerle karşılaşabilirler. İhracaat yaptıkları ülkelerde özellikle gümrüklerde ürünlerine el konulabilir, hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kalabilirler.

Zaman, para ve emek harcayarak oluşturulan tasarımın başkaları tarafından haksız kullanımına engel olmak ve harcanan emeğin karşılığını alabilmek için tasarımları tescil ettirilerek korumak en doğru adım olacaktır.

Size Nasıl Yardımcı Olabiliriz?

Marka, Patent ve Tasarım Tescili başta olmak üzere, Sınai Mülkiyet Haklarına ilişkin tüm işlemlerinizde Destek Hep Yanınızda…

HİZMETLERİMİZ

Marka, Patent ve teknolojik gelişmeler hakkında güncel haberleri takip edin...

MarkArt

Marka Bulma
Sanatı...
Bilgi Al

Marka

En Değerli Mülkünüz Markanız...
Bilgi Al

Patent

Patentle daha çok kazanın!
Bilgi Al

Coğrafi İşaret

Şehriniz
Değeriniz Olsun!
Bilgi Al

Tasarım

Farkınız, tasarımınız!
Bilgi Al

Marka Değerleme

Ölçülmeyen değer,
büyüyemez!
Bilgi Al

Marka

En Değerli Mülkünüz Markanız...
Bilgi Al

Patent

Patentle daha çok kazanın!
Bilgi Al

Coğrafi İşaret

Şehriniz
Değeriniz Olsun!
Bilgi Al

Endüstriyel Tasarım

Farkınız, tasarımınız!
Bilgi Al

Marka Değerleme

Ölçülmeyen değer, büyüyemez!
Bilgi Al

MarkArt

Marka Bulma
Sanatı...
Bilgi Al